Тапсырмалар — Информатика

5.1

BIG DATA — Талдау тапсырмалары

1Интернет арқылы талдау›

Интернетті пайдаланып, төмендегілерге талдау жасаңдар:
• Үлкен ақпараттардың негізгі көздері
• Бизнестің дамуына Big Data-ның ықпалы
• Біздің елімізде Big Data-ның дамуы

2Оң және теріс әсерлер›

Big Data-ны пайдалануда оң және теріс әсерлеріне екі мысал ұсыныңдар. Түсініктеме беріңдер.

3Пайда мен зиянды бағалау›

Пайдасы мен зиянын бағала:
• Big Data-ны пайдаланудың
• Адам үшін ақпараттың шамадан тыс көп болуының
• Қоғам үшін ақпараттың шамадан тыс көп болуының

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT / Gemini›

ChatGPT немесе Google Gemini пайдаланып:
• «Қазақстанда Big Data қолданылатын 5 нақты мысал атап бер» деп сұра.
• ЖИ жауабын өз сөзіңмен жазба. Оны дұрыс деп есептейсің бе? Неге?
• ЖИ-дің берген мысалы мен өзің тапқан мысалды салыстыр — айырмашылығы бар ма?

🤖 ЖИ дескрипторы: AI жауабын сыни тұрғыда талдайды, өз пікірін қалыптастырады

5.2

MS Access

Деректер базасының негізгі ұғымдары

1ДҚ түрлерін кестеге жазу›

Кестемен жұмыс. Кестеге тиісті мәліметтерді жазыңдар:
• Иерархиялық мәліметтер қоры
• Тораптық мәліметтер қоры
• Реляциялық мәліметтер қоры

2Access «Жасау» терезесі›

Access ДҚ-ның «Жасау (Создать)» терезесінің нысандарын пирамидаға төменнен жоғары қарай жазыңдар.

3МҚБЖ 3 басты функциясы›

МҚБЖ-ның 3 басты функциясын сипаттаңдар.

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке мынаны сұра: «Иерархиялық, тораптық және реляциялық деректер базасының айырмашылығын кестемен көрсет».
• ЖИ-дің жауабын скриншот ал немесе қысқаша жаз.
• Оқулықтағы анықтамамен салыстыр — қайсысы толық?

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді ақпарат іздеу құралы ретінде пайдаланады, оқулықпен салыстырады

5.3

Деректер базасын құру — өріс типтері

110-сынып оқушылары ДҚ›

10-сынып оқушыларының деректер базасын жаса. Деректер базасын берілген кестедегі деректермен толтыр. Кестедегі деректердің типін таңда.

Күнделікті кездесетін ақпараттардан кесте құрап ұсыныңдар (мысалы, сабақ кестесі, пәндер бойынша үлгерім). Жолдардың типін анықтап көрсет.

🤖ЖИ тапсырмасы · Copilot›

Microsoft Copilot немесе ChatGPT-ке: «10-сынып оқушылары үшін деректер базасының кесте структурасын ойлап тап — қандай өрістер болуы керек, деректер типтерін де жаз».
• ЖИ-дің ұсынысын зерделе. Бар ма кемшіліктері?
• Нәтижені Access-те жүзеге асырып көр.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ ұсынысын практикада тексереді, өзгертулер енгізеді

5.4

PRIMARY KEY

Реляциялық ДҚ · Бастапқы кілт

1Реляциялық кесте құрылымы›

Реляциялық дерекқордың басты компоненті — реляциялық кесте.
• Кесте қандай заттардан құралған? Мысал келтір.
• «Атрибут» және «кілт» деген не?

2Кестедегі басты кілтті анықтау›

Оқушы кестесінде:
• Қайсы атрибут басты кілт?
• Басты кілт аты бола ала ма? Ал тегі болуы мүмкін бе?
• Пән кестесінде басты кілт қандай?
• Айдос Зиятбек қандай сабақтарды оқыды?
• Физикадан қай оқушы бес алды?

3Кестелер байланысын талдау›

Жоғарыдағы кестеде:
• Оқушы және пән кестелерінің қатынасы қандай?
• Айдос Зиятбектің орта бағасы қандай?
• Қайсы оқушы әлі сабақ алған жоқ?
• Оқушылардың математикадан орта бағалары қандай?

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT / SQL генерация›

ChatGPT-ке: «Оқушы және Пән кестелері арасында FOREIGN KEY арқылы байланыс жасайтын SQL кодын жаз. PRIMARY KEY-ді дұрыс таңда».
• ЖИ-дің SQL кодын SQL Компиляторда орындап көр — жұмыс жасайды ма?
• Қателерін таап, өзің түзет.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді SQL код жазу үшін пайдаланады, нәтижені тексереді

5.5

Access · Өріс типтері

Деректер базасын құру — өріс қасиеттері

1Тіс дәрігері журналы ДҚ›

3-кесте бойынша жеке тіс дәрігерінің қабылдауында болған емделушілер жайлы жазбалар журналын деректер базасына айналдыр. Жолдың типтерін көрсетіп, «Өріс қасиетін» (Свойства поля) таңдаңдар.

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке: «Тіс дәрігерінің емделушілер журналы үшін деректер базасының өріс типтерін анықта және SQL CREATE TABLE кодын жаз».
• ЖИ-дің жауабын салыстыр — өзің таңдаған типтермен сәйкес пе?
• ЖИ-дің кодын SQL Компиляторда тексер.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ жауабын сыни бағалайды, практикада тексереді

5.6

Көпкестелі деректер базасын құру

1Компьютер бөлшектері ДҚ›

Компьютер бөлшектері және оны жеткізушілер кестесі негізінде көпкестелі деректер базасын жасаңдар.

2«Дыбысжазбалар топтамасы» ДҚ›

«Дыбысжазбалар топтамасы» деректер базасының жобасын дайындаңдар. Жоба:
• «Дыбыс-CD тізімі» — негізгі кесте
• «Дыбыс-CD мазмұны» — бағынышты кесте

3Өз мысалыңды ойлап тап›

Көпкестелі деректер базасын жасауға бір мысал ойлап табыңдар. Оның қағазда жобасын жасап, ұсыныңдар. (Мысалы: сабақ кестесі, пәндер бойынша үлгерім, т.б.)

🤖ЖИ тапсырмасы · Gemini / ChatGPT›

Gemini немесе ChatGPT-ке: «Компьютер бөлшектері мен жеткізушілер арасындағы ER-диаграмманы сипатта, байланыс түрін анықта».
• ЖИ-дің ER-диаграмма сипаттамасын пайдаланып өзің схема сыз.
• 1:N немесе N:M? Неліктен? ЖИ дұрыс жауап берді ме?

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді ER-диаграмма жобалауда қолданады, байланыс түрін тексереді

5.7

Деректерді енгізуге арналған форма құру

1Дүниежүзі өзендері — ДҚ + форма›

Дүниежүзі өзендерінің арасынан 10 өзен ұзындығы және су бассейнінің көлемі бойынша берілген. Осы кестедегі мәліметтерден деректер базасын құрыңдар. Форма шеберінің көмегімен деректер базасының формасын жасаңдар.

Кесте: Еділ (3531 км), Рейн (1320), Одра (912), Янцзы (6300), Амур (4444), Евфрат (3065), Сырдария (3019), Әмудария (2540), Ніл (6671), Конго (4370)

210-сынып оқушылары — формаға ауыстыру›

10-сынып оқушыларының деректер базасының кестесін жасап, оны формаға ауыстыр.
Өрістер: Оқушы коды · Аты-жөні · Туған жылы · E-mail · Оқитын сыныбы · ЖСН · Оқушы суреті

Өздеріңе күнделікті таныс деректерден кесте құрып, оның формасын жасауды ұсыныңдар.

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке: «Дүниежүзінің 10 ірі өзені туралы HTML форма мен SQL INSERT командасын жаз. Өзен атауы, ұзындығы, бассейн көлемі өрістерімен».
• ЖИ-дің HTML формасын браузерде ашып көр — дұрыс жұмыс жасайды ма?
• SQL бөлімін SQL Компиляторда орында.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді форма жасауда пайдаланады, нәтижені браузерде тексереді

5.8

Конструктор режимінде формалар құру

1«Емтихан» кестесі — Конструктор›

Access программасын іске қосып, «Емтихан» кестесі бойынша деректер базасын құру:
• Конструктор режимінде 1-кесте бойынша МҚ құру
• Өріс қасиеттерін баптау: санауыш, мәтін, сандық
• «Білім алушының реттік нөмірі» өрісін кілттік ету
• Кестені «Емтихандар» деп сақтау
• Форма шеберімен форма жасау
• Конструктор арқылы «Ленталық форма» жасау
• «Ведомость» деп сақтау

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке: «Access Конструктор режимінде «Емтихан» кестесін жасау қадамдарын қазақша түсіндір. Кілттік өрісті қалай орнатамын?»
• ЖИ нұсқаулығын орындап көр — қадамдар дұрыс па?
• ЖИ-дің жауабын мұғалім нұсқаулығымен салыстыр.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді бағдарламамен жұмыс нұсқаулығын алу үшін пайдаланады

5.9–10

Есеп беруді құрудың қарапайым тәсілі

110-сынып оқушылары — есеп›

10-сынып оқушылары туралы жасалған кестелік деректер бойынша есеп дайындаңдар:
• Есеп бетін қағазға басыңдар
• Есепті Excel программасына экспорттаңдар

2Телефон стансысы ДҚ›

Телефон байланысының программалаушысы ретінде деректер базасын жасаңдар.
Өрістер: Абонент нөмірі · Аты-жөні · Мекен-жайы · Стансы коды · Аудан коды · Төлем (қарызы)
MS Access-те орындаңдар:
• Кестесін құру · Формасын жасау · Есебін дайындау · Қағазға басу · Excel-ге экспорт

3Мектеп кітапханасы ДҚ›

Мектептің программалаушысы ретінде мектеп кітапханасындағы кітаптардың ДҚ жасаңдар.
Өрістер: Кітап авторы · Кітап атауы · Жылы · Баспасы · Бағасы · Саны · Қысқаша аннотация
MS Access-те: Кестесін құру · Формасын жасау · Есебін дайындау · Қағазға басу · Excel-ге экспорт

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке: «10-сынып оқушылары туралы деректер базасынан SQL арқылы есеп жасауға арналған SELECT сұранысын жаз. Оқушы аты, сыныбы, туған жылы өрістерімен, аты бойынша сұрыпта».
• ЖИ-дің SQL-ін SQL Компиляторда орындап нәтижені скриншот ал.
• Есепті Excel-ге экспорттау үшін ЖИ-ден нұсқаулық сұра.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді SQL есеп жасауда қолданады, нәтижені тексереді

5.11

Құрылымдалған сұраныстар

1Өзендер ДҚ — сұраныс шебері›

Дүниежүзі өзендерінің арасынан 10 өзен ұзындығы және су бассейнінің көлемі бойынша деректер базасын құрыңдар. Сұраныстар шеберін пайдаланып, өзендердің атауы мен ұзындығы бойынша сұраныс жасаңдар.

2«Көтерме қоры» — толық жоба›

Өрістер: тауардың коды · өнімнің атауы · қордағы саны · өлшем бірлігі · бірлік бағасы · өнімнің сипаттамасы

Жоғарыда берілген өрістер бойынша:
• Кестесін құру
• Формасын жасау
• Есебін дайындау
• Тауардың атауы мен бірлік бағасы бойынша сұраныс кестесін дайындау

3Өз деректер қорыңды жаса›

Өздеріңе күнделікті таныс деректер бойынша кесте құрастырып, деректер базасын жасаңдар. Жасалған дерек қоры бойынша маңызды деп тапқан екі өріс бойынша сұраныс жасап, қағазға басып шығарыңдар.

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT / Copilot›

ChatGPT-ке: «Өзендер деректер базасынан тек ұзындығы 3000 км-ден асатын өзендерді таңдайтын SQL SELECT сұранысын жаз. Ұзындық бойынша кемуші ретте сұрыпта».
• ЖИ-дің SQL-ін SQL Компиляторда орындап нәтижені тексер.
• Егер ЖИ қате жіберсе — өзің дұрыстап түсіндір.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді SELECT сұраныс жасауда пайдаланады, қателерін табады

5.12–13

SQL тілін қолдану — сұраныстар

1«Авто» кестесі бойынша SQL›

«Авто» кестесі бойынша автокөліктердің маркасы мен шыққан жылдары бойынша сұраныс жаса.

2SQL vs Конструктор — Венн диаграммасы›

SQL тілімен және дайын конструктор көмегімен сұраныс жасау жолдарын Венн диаграммасы арқылы салыстырыңдар.

3Сынып оқушылары ДҚ + SQL сұраныс›

Сынып оқушылары жайлы мәліметтерден деректер базасын құру жобасын қағазға дайындап, ұсыныңдар. Access-те жоба бойынша ДҚ құрыңдар. Жасалған дерек қорында маңызды деп тапқан екі өріс бойынша SQL тілінде сұраныс жасаңдар.

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке: «Авто кестесінен бағасы 2000000 мен 4000000 арасындағы автокөліктерді таңдайтын SQL сұранысын жаз. BETWEEN операторын қолдан».
• ЖИ-дің SQL-і мен 5.14 тапсырмасындағы SQL-ді салыстыр — бірдей ме?
• SQL vs Конструктор айырмашылығын ЖИ-ге де сұрап, Венн диаграммаңды толықтыр.

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ арқылы SQL тексереді, нәтижені Венн диаграммасымен толықтырады

5.14

SELECT · WHERE · BETWEEN

SQL-де сұраныстар жасау — практикалық жұмыс

1SQL программа жазу›

1-кестедегі деректер бойынша SQL тілінде сұраныс жасайтын программа жаз.

2SQL нәтижесін анықтау›

Төмендегі SQL сұраныс программасы қандай нәтиже беретінін анықта:

SELECT Авто.[Автокөлік маркасы], Авто.[Жүрген жолы(км)], Авто.[Бағасы(теңге)] FROM Авто;

SELECT Авто.[Автокөлік маркасы], Авто.[Бағасы(теңге)] FROM Авто WHERE Авто.[Бағасы(теңге)] BETWEEN 2000000 AND 4000000

🤖ЖИ тапсырмасы · ChatGPT›

ChatGPT-ке мынаны жіберіп, «Бұл SQL сұранысы нені қайтарады?» деп сұра:

SELECT Авто.[Автокөлік маркасы], Авто.[Бағасы(теңге)] FROM Авто WHERE Авто.[Бағасы(теңге)] BETWEEN 2000000 AND 4000000

• ЖИ-дің түсіндірмесі мен өзіңнің жауабыңды салыстыр.
• ЖИ SQL-ді дұрыс түсіндіре алды ма? Неге?

🤖 ЖИ дескрипторы: ЖИ-ді SQL нәтижесін тексеру мен түсіндіру үшін пайдаланады

Сабақ тапсырмалары

Сабақ тапсырмалары

Сабақ тапсырмалары

Сабақ тапсырмалары

🔑 OpenAI API баптаулары